Omgaan met pesten

Zodra u pesten signaleert

Als u pesten signaleert dient u dit direct te stoppen. U kunt dit het best doen door tussen de pester en het gepeste kind te gaan staan. Hierdoor belemmer je het oogcontact tussen de twee partijen. Ondersteun het gepeste kind, zodat het tot zichzelf kan komen. Vraag niet op dat moment wat er gebeurd is, dit kan erg ongemakkelijk voor het kind zijn. U kunt dit beter op een later moment met het kind apart bespreken. Stuur de omstanders niet weg. Zij kunnen ook van deze situatie leren. Probeer op een positieve manier uit te leggen wat deze kinderen in het vervolg kunnen doen om het pesten tegen te gaan. Vraag de pester en het gepeste kind niet de situatie te bespreken. Bij pesten is er namelijk sprake van een machtsverschil, waardoor het voor het gepeste kind niet prettig is en de relatie over het algemeen niet verbeterd. Indien nodig licht ook de betreffende ouders in.

Zowel kinderen die gepest worden als kinderen die pesten hebben ondersteuning nodig. Gepeste kinderen moeten de gebeurtenis verwerken en zich gesteund voelen. Daarnaast hebben ze vaak hulp nodig bij het interpreteren van sociale signalen, in het oefenen van assertiviteit en bij het vergroten van hun zelfvertrouwen.

Pestende kinderen hebben ondersteuning nodig om hun eigen gedrag te herkennen, hier verantwoordelijkheid voor te nemen en hun gedrag te veranderen, door bijvoorbeeld empathie naar anderen te tonen en hun inlevingsvermogen te vergroten.

De gepeste leerling

Kinderen die gepest worden, hebben duidelijke ondersteuning nodig van volwassenen en klasgenoten. Hoewel we graag willen dat kinderen assertief zijn en conflicten zelf kunnen oplossen, realiseren volwassenen zich vaak niet dat kinderen hier nog niet aan toe zijn. Hier volgt aan aantal tips om een gepest kind te ondersteunen:

•    Neem tijd voor het kind. Probeer er op een vertrouwelijke manier achter te komen wat er speelt. Wordt het kind bijvoorbeeld vaker gepest, en ook door andere kinderen? Laat de leerling weten dat een gesprek moeilijk voor het kind kan zijn en laat hem/haar weten dat het niet zijn/haar schuld is dat het gepest wordt. Prijs het kind voor de moed die hij/zij heeft om het incident met u te bespreken.

•    Vraag het kind wat er moet gebeuren voor hem/haar om zich veilig te voelen. Probeer, wanneer mogelijk, dit verzoek in te dienen. Geef het kind de vertrouwelijkheid van het gesprek aan en welke mensen wel en niet van informatie voorzien worden.

•    Indien u gesprekken voert met de klas over pesten, onthul dan niet van welke leerling u de informatie ontvangen heeft. U kunt beter aangeven dat u via verschillende bronnen, waaronder verschillende volwassenen, achter het pestgedrag gekomen bent.

•    Bespreek het probleem met collega’s. Vraag ze te ondersteunen bij de observatie.

•    Ondersteun de leerling in het sluiten van vriendschappen. Het is belangrijk dat elke leerling op school een goede vriend heeft, waar hij/zij mee kan praten.

•    Ga na in hoeverre de ouders van het gepeste kind steun bieden. Vaak vertellen kinderen thuis liever niet dat ze gepest worden. Leg aan het kind uit dat, zodra zijn/haar ouders op de hoogte zijn, ze meer steun kunnen ontvangen. Indien u dit nodig acht, kunt u een gesprek met de ouders aangaan.

•    Probeer vast te stellen in hoeverre de leerling nog aanvullende hulp nodig heeft van professionele instanties. Pesten is immers een vorm van misbruik, die psychologische, fysieke en academische problemen kan veroorzaken.

Activiteiten in de klas

Om pesten tegen te kunnen gaan is het belangrijk om activiteiten op groepsniveau uit te voeren. Alle kinderen hebben namelijk met pesten te maken, en moeten leren hiermee goed om te gaan.

•    Rollenspellen
Door het spelen van rollenspellen kunnen kinderen oefenen hoe ze met bepaalde situaties om kunnen gaan. Op deze manier leren ze hoe ze kunnen handelen als ze zelf in een soortgelijke situatie terecht komen. U kunt de kinderen bijvoorbeeld leren hoe ze voor zichzelf op kunnen komen of wat omstanders kunnen doen om het pesten tegen te gaan.

•    Verhalen voorlezen
Er bestaan verschillende boeken die ontworpen zijn om met de klas over pesten te praten naar aanleiding van een verhaal. Zeker bij jonge kinderen kunnen ze op deze manier leren om te gaan met pesten. Een voorbeeld van een dergelijke serie: Kijk en beleef van uitgeverij Kwintessens (www.sociaalemotioneel.nl).

•    Probeer, hoe jong de kinderen ook zijn, samen afspraken te maken over hoe je je het beste kunt gedragen. Hierdoor leren kinderen waarom bepaald gedrag goed is en ander gedrag minder goed. Daarnaast zullen de kinderen zich verantwoordelijker voelen om de regels na te leven en zullen ze elkaar er ook op wijzen.

Erasmus MC GenerationR GGD Rotterdam Gezonde School